Milli Parklar Kanunu

5919

MİLLİ PARKLAR KANUNU(1)
 Kanun Numarası : 2873
 Kabul Tarihi : 9/8/1983
 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 11/8/1983 Sayı : 18132
 Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 22 Sayfa : 508
 BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç ve Tanımlar
 Amaç:
 Madde 1 – Bu Kanunun amacı, yurdumuzdaki milli ve milletlerarası düzeyde değerlere sahip milli park, tabiat parkı,
tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanlarının seçilip belirlenmesine, özellik ve karakterleri bozulmadan korunmasına,
geliştirilmesine ve yönetilmesine ilişkin esasları düzenlemektir.
 Tanımlar:
 Madde 2 – Bu Kanunda yer alan;
 a) Milli park; bilimsel ve estetik bakımından, milli ve milletlerarası ender bulunan tabii ve kültürel kaynak değerleri
ile koruma, dinlenme ve turizm alanlarına sahip tabiat parçalarını.
 b) Tabiat parkları; bitki örtüsü ve yaban hayatı özelliğine sahip, manzara bütünlüğü içinde halkın dinlenme ve
eğlenmesine uygun tabiat parçalarını,
 c) Tabiat anıtı; tabiat ve tabiat olaylarının meydana getirdiği özelliklere ve bilimsel değere sahip ve milli park esasları
dahilinde korunan tabiat parçalarını,
 d) Tabiatı koruma alanı; bilim ve eğitim bakımından önem taşıyan nadir, tehlikeye maruz veya kaybolmaya yüz
tutmuş ekosistemler, türler ve tabii olayların meydana getirdiği seçkin örnekleri ihtiva eden ve mutlak korunması gerekli olup
sadece bilim ve eğitim amaçlarıyla kullanılmak üzere ayrılmış tabiat parçalarını,
 İfade eder.
 İKİNCİ BÖLÜM
 Belirleme, Planlama ve Kamulaştırma
 Milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanlarının belirlenmesi:
Madde 3 –(Değişik: 8/8/2011-KHK-648/ 33 md.)
Orman ve Su İşleri Bakanlığınca millî park karakterine sahip olduğu tespit edilen alanlar, Millî Savunma
Bakanlığının olumlu görüşü, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı ve Kültür ve Turizm Bakanlığı ile diğer ilgili bakanlıkların
görüşü de alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile millî park olarak belirlenir.
Orman ve orman rejimine tabi yerlerde tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanları Orman ve Su İşleri
Bakanının onayı ile belirlenir.
Orman ve orman rejimi dışında kalan yerlerde tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı belirlenmesine veya
Orman ve Su İşleri Bakanlığınca belirlenmiş olanların işlemlerinin tamamlanması için gerekli yerlerin orman rejimine
alınmasına ilgili bakanlıkların görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca karar
verilir ve bu alanlar Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca tescil edilir.
___________________
(1) 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 35 inci maddesi ile bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarında, 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında, 7 nci maddesinin birinci fıkrasında, 8 inci maddesinin birinci fıkrasında, 9 uncu maddesinin birinci
fıkrasında, 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında, 12 nci maddesinin birinci fıkrasında, 13 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, 15 inci
maddesinin ikinci fıkrasında ve 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “Tarım ve Orman Bakanlığınca” ibareleri
“Orman ve Su İşleri Bakanlığınca” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.5920
 İşletme(1)
 Madde 4 – Bu Kanun hükümlerine göre milli park olarak belirlenen yerlerin özellik ve nitelikleri gözönünde
tutularak, koruma ve kullanma amaçlarını gerçekleştirmek üzere, kuruluş, geliştirme ve işletilmelerini kapsayan gelişme
planı, ilgili bakanlıkların olumlu görüşleri ve gerektiğinde fiili katkılarıyla, Orman ve Su İşleri Bakanlığınca hazırlanır ve
yürürlüğe konur.
 Gelişme planı uyarınca iskan ve yapılaşmaya konu olacak yerler için, imar mevzuatına göre imar uygulama planları,
milli park gelişme planı hüküm ve kararlarına uygun olarak hazırlanır veya hazırlattırılarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığının
onayı ile yürürlüğe konulur. (2)
 Üçüncü madde hükümleri uyarınca tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı olarak belirlenen yerler için gerekli
projeler, Kültür ve Turizm Bakanlığının görüşü alınarak Orman ve Su İşleri Bakanlığınca hazırlanır ve yürürlüğe konur. (3)
 Bu Kanun kapsamına giren yerlerdeki turizm bölge, alan ve merkezlerinde, turizm yatırımlarına ilişkin plan kararları
Çevre ve Şehircilik ile Orman ve Su İşleri Bakanlıklarının görüşü alınarak sonuçlandırılır. (4)
 Kamulaştırma:
 Madde 5 – Milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı sınırları içinde kalan yerlerdeki gerçek ve
tüzelkişilere ait taşınmaz mallar ile her türlü tesisler, onaylı uygulama imar planına göre hazırlanacak projelerin
gerçekleşmesi için, gerekli görüldüğünde, 6830 sayılı İstimlak Kanunu hükümlerine göre, Orman ve Su İşleri Bakanlığınca
kamulaştırılır. (5)
 Taşınmazların tahsisi:
 Madde 6 – Milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı içinde kalıp da, bu Kanunun uygulanması için
gerekli olanlardan;
 a) Hazineye ait taşınmaz mallar, Orman ve Su İşleri Bakanlığının talebi üzerine(6)
,
 b) Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerler, resen Hazine adına tescilini takiben,
 c) Yukarıdaki (a) ve (b) bentlerinde belirlenenler dışında, kamu idareleri ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmaz
mallar ve irtifak hakları, 6830 sayılı İstimlak Kanununun 30 uncu maddesi uyarınca, belirlenecek bedelin ödenmesi şartıyla,
 d) (Mülga: 21/2/2001 – 4629/1 md.)
 Tahsis edilir.
 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
 İzin İşleri
 Kamu kurum ve kuruluşlarına verilecek izinler:
 Madde 7 – Milli park veya tabiat parklarında, planlarına uygun olması şartıyla, kamu kurum ve kuruluşları tarafından
yapılacak her türlü plan, proje ve yatırımlara Orman ve Su İşleri Bakanlığınca izin verilebilir ve uygulamalar bu Kanun
hükümlerine göre denetlenir.
____________
(1) Bu madde başlığı “Planlama” iken, 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 34 üncü maddesi ile metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
(2) 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 34 üncü maddesi ile bu fıkrada yer alan “İmar ve İskan Bakanlığının” ibaresi “Çevre ve
Şehircilik Bakanlığının” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
(3) 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 34 üncü maddesi ile bu fıkrada yer alan “planlar” ibaresi “projeler” şeklinde değiştirilmiş ve
metne işlenmiştir.
(4) 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 34 üncü maddesi ile bu fıkrada yer alan “Tarım ve Orman Bakanlığının” ibaresi “Çevre ve
Şehircilik ile Orman ve Su İşleri Bakanlıklarının” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
(5) 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 36 ncı maddesi ile bu fıkrada yer alan “hazırlanacak planın” ibaresi “onaylı uygulama imar
planına göre hazırlanacak projelerin” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
(6) 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 37 nci maddesi ile bu bentte yer alan “Tarım ve Orman Bakanlığının” ibaresi “Orman ve Su
İşleri Bakanlığının” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir. 5921
Ancak; bu Kanun kapsamına giren yerlerde tarihi ve arkeolojik sahalarda kazı, restorasyon ve bilimsel araştırmalar
Kültür ve Turizm Bakanlığının iznine tabidir.
Gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerine verilecek izinler:
Madde 8 – Turizm bölge, alan ve merkezleri dışında kalan milli parklar ve tabiat parklarında kamu yararı olmak
şartıyla ve plan dahilinde, turistik amaçlı bina ve tesisler yapmak üzere gerçek ve özel hukuk tüzelkişileri lehine Maliye
Bakanlığının görüşü alınarak Orman ve Su İşleri Bakanlığınca izin verilebilir. Bu izin üzerine gerçek ve özel hukuk
tüzelkişileri lehine tesis edilecek intifa hakkı süresi kırkdokuz yılı geçemez. Bu süre sonunda bütün tesisler eksiksiz olarak
Hazineye devredilir. Ancak, işletmesinin başarılı olduğu Kültür ve Turizm Bakanlığınca belgelenen hak sahiplerinin intifa
hakkı, Orman ve Su İşleri Bakanlığınca tesisin rayiç değeri üzerinden belirlenecek bedelle doksandokuz seneye kadar
uzatılabilir. Bu durumda Hazineye devir işlemi bu uzatma sonunda yapılır. Milli park ve tabiat parklarının gelişme planları
kesinleşmeden bu Kanunda sözü edilen izin verilemez.
Hakların devri:
Madde 9 – Orman ve Su İşleri Bakanlığınca kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve özel hukuk tüzelkişileri lehine
tesis olunan intifa hakları ve bu haklara dayanılarak yapılan ve yapılmakta olan tesislerin üçüncü şahıslara devri, Orman ve
Su İşleri Bakanlığının muvafakatına bağlıdır. (1)
İzin verilmeyecek yerler:
Madde 10 – Tabiat anıtları ve tabiatı koruma alanlarında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma
Kanununun ilgili hükümleri saklı kalmak kaydıyla kullanma izni verilemez veya irtifak hakkı tesis edilemez.
Petrol ve madenlerin aranması ve işletilmesi için izin verilmesi:
Madde 11 – Bu Kanun kapsamına giren yerlerde maden ve petrol kanunları gereğince araştırma ve işletme
ruhsatnamesi veya imtiyazı, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun ilgili hükümleri saklı kalmak
kaydıyla Bakanlar Kurulu kararı ile verilebilir.
Araştırma ve işletme faaliyetlerinde bu yerlerin korunması amacıyla riayet edilecek hususlar Orman ve Su İşleri
Bakanlığınca belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Görevler
Yapı ve tesisler:
Madde 12 – Bu Kanunun 7 nci ve 8 inci madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, milli parklar, tabiat parkları, tabiat
anıtları ve tabiatı koruma alanlarındaki planların gerektirdiği her türlü hizmet ve faaliyetler ile koruma, yönetim, işletme,
tanıtım, sportif, eğlenme ve dinlenme hizmetleri için gerekli her türlü altyapı, üstyapı ve diğer tesisler Orman ve Su İşleri
Bakanlığınca yapılır veya yaptırılır, yönetilir veya işletilir.
Kaynakların geliştirilmesi:
Madde 13 – Bu Kanun kapsamına giren yerlerdeki ormanlarda, makilik ve fundalıklarda ve diğer arazi kullanma
şekillerinde, koruma ve çok taraflı kullanımı esas tutan orman amenajman planlarına dayanılarak, tabiat varlıklarının
korunmasını, geliştirilmesini ve devamlılığını sağlayacak teknik faaliyetler yapılır.
________________
(1) 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 37 nci maddesi ile bu fıkrada yer alan “Tarım ve Orman Bakanlığının” ibaresi “Orman ve Su
İşleri Bakanlığının” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir. 5922
Tabii çevre ve ekosistemlerin korunması ve iyileştirilmesi yönünden teknik ve bilimsel gereklere göre, Orman ve Su
İşleri Bakanlığınca düzenlenecek rapora dayanılarak hazırlanacak özel amenajman planları uyarınca belirli yerlerde ve belirli
sürelerde üretim, avlanma ve otlatma faaliyetlerine izin verilebilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Koruma
Yasaklanan faaliyetler:
Madde 14 – Bu Kanun kapsamına giren yerlerde;
a) Tabii ve ekolojik denge ve tabii ekosistem değeri bozulamaz,
b) Yaban hayatı tahrip edilemez,
c) Bu sahaların özelliklerinin kaybolmasına veya değiştirilmesine sebep olan veya olabilecek her türlü müdahaleler
ile toprak, su ve hava kirlenmesi ve benzeri çevre sorunları yaratacak iş ve işlemler yapılamaz,
d) Tabii dengeyi bozacak her türlü orman ürünleri üretimi, avlanma ve otlatma yapılamaz,
e) Onaylanmış planlarda belirtilen yapı ve tesisler ve Genelkurmay Başkanlığınca ihtiyaç duyulacak savunma sistemi
için gerekli tesisler dışında kamu yararı açısından vazgeçilmez ve kesin bir zorunluluk bulunmadıkça her ne suretle olursa
olsun hiçbir yapı ve tesis kurulamaz ve işletilemez veya bu alanlarda var olan yerleşim sahaları dışında iskan yapılamaz.
Tescil yasağı:
Madde 15 – Bu Kanun kapsamına giren yerlerdeki kamu idareleri, kamu kurum ve kuruluşları ve Hazineye ait
taşınmaz mallar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki mevcut açıklıkların ve var olan ağaçların, bitki
örtüsünün yanması, her ne sebeple olursa olsun kesilmesi, sökülmesi, boğulması, budanması sonunda oluşacak açıklıkların ve
arazinin çeşitli şekillerde düzeltilmesi suretiyle elde edilecek sahaların işgali, kullanılması, bu yerlere her türlü yapı ve tesis
yapılması, bu yapı ve tesislerin tapuya tescili yasaktır.
Bu gibi yapı ve tesislere hiçbir kayıt ve şart aranmadan doğrudan doğruya Orman ve Su İşleri Bakanlığınca el
konulur.
Koruma görevlileri ve alan kılavuzları:(1)
Madde 16 – Bu Kanun kapsamına giren alanlarda; koruma hizmetleri ve suçların takibi 6831 sayılı Orman
Kanununun beşinci fasıl dördüncü bölümünde yer alan suçların takibi ile ilgili hükümlere istinaden; orman muhafaza
memurlarınca sağlanır.
(Ek fıkra: 3/7/2005-5400/1 md.) Bu Kanun kapsamına giren alanların kaynak değerlerinin korunarak kullanılmasına
imkân sağlamak amacıyla uzun devreli gelişim planlarına uygun olarak yapılan ziyaretçi yönetim plânlarının etkin bir şekilde
uygulanması ve korunan alanlara gelen ziyaretçilerin doğru bilgilendirilmesi bakımından ve korunan alan yönetiminden
olumsuz etkilenen yöre insanının kayıplarının en aza indirilmesine imkân sağlanmak üzere, korunan alan sınırları dâhilinde
ve yakın çevresinde yaşayan yöre insanının alan kılavuzu olarak yetiştirilmeleri konusunda Orman ve Su işleri Bakanlığı
ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içerisinde gerekli çalışmaları yapar. (2)
__________________
(1) Bu madde başlığı “Koruma görevlileri:” iken, 3/7/2005 tarihli ve 5400 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.
(2) 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 38 inci maddesi ile bu fıkrada yer “Çevre ve Orman Bakanlığı” ibaresi “Orman ve Su İşleri
Bakanlığı” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir. 5923
(Ek fıkra: 3/7/2005-5400/1 md.) Eğitime alınacak alan kılavuzu adaylarının seçimi, eğitimleri, eğitim sonunda
başarılı olanların görevlendirilmeleri ve çalışmalarına ilişkin esas ve usûller Çevre ve Orman Bakanlığınca çıkarılacak bir
yönetmelikle belirlenir.
ALTINCI BÖLÜM
Döner sermaye gelirleri: (1)
Madde 17 – (Mülga: 21/2/2001 – 4629/1 md.; Yeniden düzenleme: 26/2/2014-6527/7 md.)
Bu Kanuna tabi alanlardan elde edilecek gelirler, Orman ve Su İşleri Bakanlığı döner sermayesine gelir kaydedilir.
Bu gelirler, münhasıran bu Kanun gereği ihtiyaç duyulan mal, hizmet ve yatırımların finansmanında kullanılır.
Fon gelirleri:
Madde 18 – (Mülga: 21/2/2001 – 4629/1 md.)
Fonun kullanılması:
Madde 19 – (Mülga: 21/2/2001 – 4629/1 md.)
YEDİNCİ BÖLÜM
Cezalar
Madde 20 – 6831 sayılı Orman Kanunu ile 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu ve 1380 sayılı Su ürünleri Kanununda
yasaklanan fiillerin bu Kanunun uygulandığı yerlerde işlenmesi halinde, cezalar bir misli artırılarak hükmolunur. (2)
Madde 21 – (Değişik: 23/1/2008-5728/420 md.)
Bu Kanunda yazılı yasaklamalara ve mecburiyetlere aykırı hareket edenler hakkında, fiilleri daha ağır bir cezayı
gerektirmediği takdirde, altı aya kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Yönetmelikler:
Madde 22 – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde;
a) Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin şekil ve esasları, görev, yetki ve sorumlulukları belirleyen yönetmelik Çevre
ve Şehircililk ve Kültür ve Turizm bakanlıklalarının görüşleri alınarak Orman ve Su İşleri Bakanlığınca(3)
,
b) (Mülga: 21/2/2001 – 4629/1 md.)
Çıkarılır.
Bu yönetmelikler Resmi Gazatede yayımlanarak yürürlüğe konulur.
–––––––––––––––
(1) Bu madde başlığı “Fon teşkili:” iken, 26/2/2014 tarihli ve 6527 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle metne işlendiği şekilde yeniden
düzenlenmiştir.
(2) 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanunun 419 uncu maddesiyle; bu maddede yer alan ““3167” ibaresi “4915” şeklinde değiştirilmiş ve
metne işlenmiştir.
(3) 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 39 uncu maddesi ile bu bentte yer alan “İmar ve İskan” ibaresi “Çevre ve Şehircilik” şeklinde
değiştirilmiş ve metne işlenmiştir. 5924
Uygulanmayan ve kaldırılan hükümler:
Madde 23 – Bu Kanunun uygulandığı yerlerde, 6831 sayılı Orman Kanununun ek 3 üncü maddesinin (A) fıkrasının
(c) bendi hükmü uygulanmaz.
20/3/1950 tarihli ve 5614 sayılı Abant Gölü Çevresinin Bolu Özel İdaresine Temlikine Dair Kanun yürürlükten
kaldırılmıştır. Abant gölü çevresi Devlet ormanı olarak 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre yönetilir ve işletilir.
Ancak bu yerlerde mevcut yapı ve tesisler üzerinde Bolu Özel İdaresi ile diğer gerçek ve tüzelkişilerin kazanılmış hakları
saklıdır.
Geçici Madde 1 – (2873 sayılı Kanunun kendi numarasız geçici maddesi olup teselsül için
numaralandırılmıştır.)
Bu Kanun kapsamına giren yerlerde evvelce verilmiş kullanma izni, intifa ve irtifak hakları, geçerlilik süresi bitimine
kadar sahibi tarafından kullanılmak üzere bu Kanun hükümlerine göre yeniden düzenlenir.
Yürürlük:
Madde 24 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme:
Madde 25 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.5925-5927
2873 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN
MEVZUATIN VEYA ANAYASA MAHKEMESİ TARAFINDAN İPTAL
EDİLEN HÜKÜMLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ
GÖSTERİR LİSTE
Değiştiren
Kanunun/KHK’nin/
İptal Eden Anayasa
Mahkemesi
Kararının
Numarası
2873 sayılı Kanunun değişen veya iptal edilen maddeleri Yürürlüğe Giriş
 Tarihi
4629
––
1/1/2002 tarihinden geçerli
olmak üzere 3/3/2001 tarihinde
5177 3
5/6/2004
5400 16 15/7/2005
5728 20, 21 8/2/2008
KHK/648 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 22 17/8/2011
6527 17
1/3/2014